Van expert naar leidinggevende:
waarom die stap groter is dan je denkt.

Je was goed in je vak. Je kende de inhoud, wist wat er moest gebeuren en mensen kwamen bij jou als ze ergens niet uitkwamen. En dus werd je leidinggevende.
Best een bijzondere reflex eigenlijk: iemand is goed in zijn vak, dus geven we hem een ander vak. Want dat is leidinggeven. Een ánder vak.

Wat werkte als expert, werkt niet altijd als leidinggevende.

‍Als expert leunde je op je kennis. Je wist veel, kon snel analyseren en zag vaak al een oplossing voordat een ander die zag. Als leidinggevende heb je die kwaliteiten nog steeds nodig, alleen moet je ze anders inzetten.

Een medewerker komt met een probleem. Jij ziet de oplossing waarschijnlijk al. Dus je denkt mee, geeft advies of neemt iets over omdat dat sneller gaat. Dat voelt behulpzaam. En vaak is het dat ook.

Maar als jij steeds het denkwerk doet, hoeft de ander dat niet te doen. Als jij steeds de gaten dichtloopt, hoeft een ander niet te leren hoe hij dat zelf kan oplossen. En voor je het weet heb je twee banen: je oude vak én je nieuwe rol.

De overstap wordt niet alleen door de nieuwe leidinggevende zelf onderschat. Ook organisaties behandelen die stap soms alsof iemand vooral promotie krijgt, terwijl diegene in werkelijkheid een nieuw vak moet leren.

Je moet richting geven, ook als je het niet zeker weet

Als expert kon je vaak terugvallen op kennis en ervaring. Als leidinggevende moet je soms besluiten nemen terwijl je niet alle informatie hebt en niet zeker weet wat de beste keuze is. Je kunt dan blijven uitleggen, nog een argument geven of wachten tot iedereen overtuigd is. Maar uiteindelijk wordt er iets anders van je gevraagd: duidelijk zijn. Een keuze maken. Richting geven.

Dat betekent niet dat je alles moet weten. Wel dat je verantwoordelijkheid neemt voor de richting, ook als je niet kunt garanderen dat die perfect is.

En ondertussen geef je leiding aan mensen

Mensen reageren niet allemaal hetzelfde. De één heeft veel vrijheid nodig, de ander juist duidelijke kaders. De één vertelt meteen wat er speelt, de ander pas als je doorvraagt. Soms moet je ondersteunen, soms confronteren en soms vooral uit de weg gaan.

Daar komt bij dat jij zelf óók onderdeel bent van wat er in je team gebeurt. Hoe reageer jij als iemand kritiek heeft? Wat doe je als iemand een afspraak niet nakomt? Spreek je iemand aan of stel je het gesprek uit? Neem je werk over als het niet snel genoeg gaat? Hoe duidelijk ben je eigenlijk over wat je verwacht?

Leidinggeven gaat dus niet alleen over wat je medewerkers moeten leren of veranderen. Het vraagt ook dat je naar je eigen gedrag kijkt.

Een nieuw vak leer je niet vanzelf

Veel beginnende leidinggevenden proberen hun nieuwe rol in eerste instantie te vervullen met de kwaliteiten waarmee ze succesvol waren in hun oude rol. Logisch.

Maar op een gegeven moment merk je dat harder werken, meer uitleggen of zelf nog even bijspringen niet meer werkt.
Je hebt andere vaardigheden nodig. En misschien nog belangrijker: je moet ontdekken wat voor leidinggevende jij wilt zijn.

Dat vraagt iets van de leidinggevende zelf. Maar ook van de organisatie die iemand in die rol zet. Want iemand kan inhoudelijk uitstekend zijn en veel potentieel hebben als leidinggevende, zonder dat hij of zij het vak van leidinggeven al beheerst.

De stap van expert naar leidinggevende is daarom geen kwestie van simpelweg wat extra taken erbij krijgen. Je positie verandert. Wat er van je gevraagd wordt verandert. En ook de manier waarop je waarde toevoegt verandert.

Je hoeft niet meer degene te zijn die overal het antwoord op heeft. Je moet leren wanneer je richting geeft en wanneer je ruimte laat. Wanneer je helpt en wanneer je juist níét helpt. Wanneer je moet ingrijpen en wanneer je iets even moet laten gebeuren.

Je focus verschuift van zelf resultaten behalen naar zorgen dat je mensen die resultaten kunnen behalen.

Dat leer je niet vanzelf omdat er ineens ‘leidinggevende’ op je functieprofiel staat.

Misschien is de belangrijkste vraag daarom niet alleen of iemand klaar is voor een leidinggevende functie. Maar ook: wat doen we om ervoor te zorgen dat iemand dit nieuwe vak daadwerkelijk kan leren?

‍